Zasiłek chorobowy
Zasiłek chorobowy to świadczenie z ZUS wypłacane pracownikowi czasowo niezdolnemu do pracy z powodu choroby — po wyczerpaniu okresu wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy (33 dni dla osób poniżej 50 lat, 14 dni dla 50+). Wysokość: 80% podstawy (standardowo), 70% (pobyt w szpitalu po 33 dniu) lub 100% (ciąża, wypadek przy pracy). Maksymalny okres: 182 dni (270 dni dla gruźlicy lub w ciąży).
Co to jest zasiłek chorobowy?
Zasiłek chorobowy z ZUS to drugi etap systemu ochrony pracowników w trakcie czasowej niezdolności do pracy. Pierwszy etap — wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy (33 dni dla osób poniżej 50 lat, 14 dni dla 50+) — kończy się i kolejne dni choroby finansuje ZUS.
Zasiłek chorobowy ma cel zabezpieczenia społecznego — gwarantuje środki do życia osobie czasowo niezdolnej do zarabiania. Wypłacany jest pracownikom (i niektórym zleceniobiorcom z dobrowolną składką chorobową).
Maksymalny okres pobierania zasiłku z jednego tytułu to 182 dni (lub 270 dni przy gruźlicy lub w ciąży). Po tym okresie pracownik może otrzymać świadczenie rehabilitacyjne (do 12 miesięcy).
Podstawa prawna
- ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego
- ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych — zasady finansowania
- art. 92 KP — wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy (poprzedzające zasiłek)
- rozporządzenie MPiPS w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia
Kiedy ZUS przejmuje wypłatę?
Po wyczerpaniu wynagrodzenia chorobowego
- po 33 dniach wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy — dla pracowników poniżej 50 roku życia
- po 14 dniach — dla pracowników 50 lat i więcej
Od 1. dnia w niektórych przypadkach
- choroba w czasie urlopu macierzyńskiego
- zleceniobiorcy z dobrowolną składką chorobową
- osoby prowadzące działalność gospodarczą
Wysokość zasiłku chorobowego
80% podstawy (standardowo)
Najczęstsza sytuacja — zwykła choroba pracownika.
70% podstawy (pobyt w szpitalu)
W razie pobytu w szpitalu od 34. dnia choroby w roku (15. dla 50+) zasiłek zmniejsza się do 70%.
100% podstawy (sytuacje szczególne)
- ciąża
- wypadek przy pracy lub choroba zawodowa
- oddanie tkanek lub narządów do transplantacji
- badania kwalifikujące do dawstwa
Maksymalny okres pobierania
Po wyczerpaniu okresu pracownik może otrzymać świadczenie rehabilitacyjne — gdy istnieje szansa odzyskania zdolności do pracy. Wypłacane do 12 miesięcy, w wysokości 90% podstawy zasiłku przez pierwsze 90 dni, potem 75%.
- 182 dni — standardowo, z jednego tytułu
- 270 dni — przy gruźlicy (kod literowy D na e-ZLA)
- 270 dni — w ciąży (kod literowy B)
Kontrola zasiłku chorobowego
ZUS ma prawo kontrolować prawidłowość wykorzystania zwolnienia i zasadność zasiłku. Najczęstsze formy kontroli:
- kontrola w miejscu zamieszkania (czy chory przebywa w domu)
- kontrola wykonywania pracy zarobkowej (zakaz pracy w trakcie L4)
- badanie przez lekarza orzecznika ZUS
- weryfikacja stosowania się do zaleceń lekarskich
Najczęstsze błędy
Wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zlecenie, B2B, praca dla innego pracodawcy) podczas pobierania zasiłku chorobowego = utrata prawa do zasiłku i zwrot wypłaconych kwot. ZUS aktywnie kontroluje.
Wyjazd do innej miejscowości bez zgody lekarza prowadzącego = naruszenie zasad wykorzystania zwolnienia. ZUS może wstrzymać zasiłek nawet za jeden dzień nieobecności w domu w trakcie kontroli.
Kody A, B, C, D, E na e-ZLA mają znaczenie dla wysokości zasiłku. Kod C (alkohol) = 0% za pierwsze 5 dni i 50% potem. Kod B (ciąża) = 100%. Pracodawca i ZUS muszą prawidłowo odczytywać kody.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zleceniobiorca ma prawo do zasiłku chorobowego?
Tak — jeśli opłaca dobrowolną składkę chorobową. Wtedy w razie choroby otrzymuje zasiłek z ZUS od 1. dnia (bez okresu wynagrodzenia chorobowego od zleceniodawcy). Składka chorobowa wynosi 2,45% podstawy.
Co po 182 dniach choroby?
Świadczenie rehabilitacyjne — wypłacane przez ZUS do 12 miesięcy, w wysokości 90% (pierwsze 90 dni) lub 75% (kolejne dni) podstawy zasiłku. Po świadczeniu — w razie braku poprawy — możliwa jest renta z tytułu niezdolności do pracy.
Czy zasiłek chorobowy jest opodatkowany?
Tak — zasiłek chorobowy podlega podatkowi PIT (zaliczki pobiera ZUS lub pracodawca delegowany). Nie podlega oskładkowaniu ZUS. Trafia do PIT-11 za dany rok podatkowy.
Czy mogę pracować na zleceniu, będąc na L4?
Nie — wykonywanie pracy zarobkowej podczas pobierania zasiłku chorobowego = utrata prawa do zasiłku za cały okres + zwrot wypłaconych kwot. Dodatkowo — możliwe rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika (art. 52 KP).
Czy zasiłek wlicza się do podstawy emerytury?
Okresy pobierania zasiłku chorobowego wliczają się do stażu ubezpieczeniowego. Składki emerytalno-rentowe od zasiłku są opłacane przez budżet państwa — pracownik nie traci stażu emerytalnego z powodu choroby.
Powiązane pojęcia
Zasiłki w InfoHR
Automatyczne wnioski do ZUS o wypłatę zasiłku po wyczerpaniu wynagrodzenia chorobowego, kontrola kodów literowych, kalkulacja świadczeń.
Dowiedz się więcej