Urlop okolicznościowy
Urlop okolicznościowy to dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi w związku z określonymi wydarzeniami osobistymi i rodzinnymi. Wymiar urlopu: 2 dni (ślub pracownika, narodziny dziecka, zgon i pogrzeb małżonka, dziecka, ojca, matki, ojczyma, macochy) lub 1 dzień (ślub dziecka, zgon brata, siostry, teścia, teściowej, dziadków). W trakcie urlopu pracownik otrzymuje pełne wynagrodzenie. Reguluje go rozporządzenie MPiPS z 15 maja 1996 r.
Co to jest urlop okolicznościowy?
Urlop okolicznościowy to specjalny rodzaj zwolnienia od pracy z zachowaniem wynagrodzenia, przysługujący w związku z wystąpieniem określonych zdarzeń życiowych — najczęściej rodzinnych lub osobistych. Jest to wyraz solidarności społecznej z pracownikiem przeżywającym ważne momenty życia.
Urlop okolicznościowy jest prawem pracownika — pracodawca nie może go odmówić, jeśli zdarzenie faktycznie zaistniało. Liczba dni i lista uprawniających okoliczności są ściśle określone rozporządzeniem z 1996 r.
W odróżnieniu od urlopu wypoczynkowego, urlop okolicznościowy: nie pomniejsza wymiaru urlopu wypoczynkowego, nie wymaga planowania z wyprzedzeniem, można go wykorzystać tylko w bezpośrednim związku z określonym zdarzeniem, wymaga dokumentacji potwierdzającej.
Podstawa prawna
- rozporządzenie MPiPS z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy
- § 15 rozporządzenia — okoliczności uprawniające do urlopu okolicznościowego
- art. 80 KP — prawo do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy w przypadkach określonych w przepisach
Urlop 2-dniowy
Pracownikowi przysługują 2 dni urlopu w następujących sytuacjach:
Ślub pracownika
- ślub cywilny lub kościelny
- dni można wykorzystać w okresie zbliżonym do ceremonii
Narodziny dziecka pracownika
- dotyczy ojca dziecka (lub przyjmującego ojcostwo)
- urlop można wykorzystać w pierwszych dniach po porodzie
- niezależny od urlopu ojcowskiego (2 tygodnie) — to dwa różne uprawnienia
Zgon i pogrzeb najbliższych
- małżonka
- dziecka (w tym przybranego, adoptowanego)
- ojca, matki
- ojczyma, macochy
Urlop 1-dniowy
Pracownikowi przysługuje 1 dzień urlopu w następujących sytuacjach:
Ślub dziecka
- dziecka pracownika (biologicznego, przybranego, adoptowanego)
Zgon i pogrzeb dalszych krewnych
- brata, siostry
- teścia, teściowej
- babci, dziadka
- innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką
Wynagrodzenie za urlop okolicznościowy
W trakcie urlopu okolicznościowego pracownik otrzymuje pełne wynagrodzenie, takie samo jak za dni faktycznej pracy:
- obejmuje wynagrodzenie zasadnicze
- oraz stałe dodatki (funkcyjny, stażowy)
- zmienne składniki (premie, prowizje) wlicza się zgodnie z zasadami rozporządzenia
- brak ograniczenia — nie ma maksymalnej kwoty wynagrodzenia
Dokumentacja
Pracownik wnioskujący o urlop okolicznościowy musi go udokumentować — najlepiej z wyprzedzeniem, w razie nagłych zdarzeń (np. zgon) — niezwłocznie po fakcie:
Dla zdarzeń radosnych (ślub, narodziny)
- akt ślubu z USC
- akt urodzenia dziecka
- zaświadczenie ze szpitala (przy narodzinach przed odbiorem aktu)
Dla zdarzeń żałobnych (zgon, pogrzeb)
- akt zgonu z USC
- zaświadczenie o dacie i miejscu pogrzebu
- dokument potwierdzający pokrewieństwo
Najczęstsze błędy
Pracodawca nie może żądać wcześniejszego zgłoszenia urlopu okolicznościowego w sytuacjach, które są z natury nagłe (zgon, narodziny dziecka). Pracownik zgłasza je niezwłocznie po zdarzeniu i dostarcza dokumenty po powrocie.
Niektóre firmy „zamieniają” urlop okolicznościowy na urlop wypoczynkowy — co jest niedopuszczalne. Pracownik ma prawo do urlopu okolicznościowego niezależnie od urlopu wypoczynkowego. Brak udzielenia = naruszenie KP.
Na narodziny dziecka przysługują 2 dni urlopu okolicznościowego + niezależnie 2 tygodnie urlopu ojcowskiego. To dwa różne uprawnienia, można je łączyć.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę wykorzystać urlop okolicznościowy na śmierć cioci lub wujka?
Co do zasady — nie, chyba że ta osoba była na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką. Rozporządzenie z 1996 r. zawiera zamkniętą listę krewnych: małżonek, dziecko, rodzic (2 dni); brat, siostra, teść/teściowa, dziadkowie (1 dzień).
Czy urlop okolicznościowy można wykorzystać po fakcie?
Musi być w bezpośrednim związku ze zdarzeniem. Praktyka: w okresie 1-3 dni przed/po zdarzeniu (ślub) lub w trakcie żałoby (pogrzeb). Wykorzystanie urlopu np. miesiąc po ślubie jest niedopuszczalne.
Czy urlop okolicznościowy wlicza się do limitu urlopu wypoczynkowego?
Nie — urlop okolicznościowy jest osobny i nie pomniejsza urlopu wypoczynkowego (20 lub 26 dni). Pracownik ma prawo do obu rodzajów urlopów.
Czy urlop okolicznościowy przysługuje przy umowie zlecenia?
Nie — urlop okolicznościowy reguluje rozporządzenie do KP, więc dotyczy tylko pracowników na umowie o pracę. Zleceniobiorcy nie mają tego uprawnienia, choć strony mogą w umowie ustalić podobne rozwiązania.
Co jeśli muszę pojechać na pogrzeb daleko (kilka dni)?
Urlop okolicznościowy to 1-2 dni — taka jest ustawowa norma. Jeśli potrzeba więcej czasu, pracownik może wykorzystać dodatkowe dni z urlopu wypoczynkowego, urlopu na żądanie (4 dni rocznie z puli) lub wziąć dni bezpłatne.
Powiązane pojęcia
Urlopy okolicznościowe w InfoHR
InfoHR obsługuje wszystkie rodzaje urlopów wraz z wymaganą dokumentacją (akty z USC), automatycznym wyliczeniem wynagrodzenia, integracją z listą płac.
Dowiedz się więcej